ความสำคัญของการคำนวณขนาดโซลาร์เซลล์

ทำไมถึงต้องคำนวณขนาดโซลาร์เซลล์ให้ตรงกับการใช้งานจริง

การคำนวณขนาดโซลาร์เซลล์ คือ การประเมินกำลังผลิตไฟฟ้าที่เหมาะสมกับปริมาณการใช้ไฟฟ้าของบ้านหรืออาคาร โดยพิจารณาจากพฤติกรรมการใช้ไฟฟ้าในแต่ละช่วงเวลา เพื่อเลือกระบบที่สามารถผลิตไฟฟ้าได้ตรงกับความต้องการมากที่สุด โดยจะระบุเป็น kWp หมายถึงกำลังไฟฟ้าสูงสุดของแผงโซลาร์เซลล์ภายใต้เงื่อนไขการทดสอบมาตรฐาน เช่น ระบบขนาด 5 kWp หมายถึงระบบที่มีแผงโซลาร์เซลล์รวมกำลังสูงสุดตามพิกัด 5 กิโลวัตต์ แต่ไม่ได้หมายความว่าจะผลิตไฟฟ้าได้ 5 กิโลวัตต์ตลอดทั้งวัน

สำหรับการเลือกขนาดโซลาร์เซลล์ หากเลือกขนาดเล็กเกินไป อาจผลิตไฟฟ้าได้ไม่เพียงพอต่อความต้องการในช่วงกลางวัน ทำให้ยังต้องซื้อไฟฟ้าจากการไฟฟ้าในปริมาณมาก ขณะที่การติดตั้งระบบขนาดใหญ่เกินความจำเป็นอาจทำให้มีไฟฟ้าส่วนเกินที่ไม่สามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้เต็มที่ โดยเฉพาะระบบที่ไม่มีแบตเตอรี่หรือไม่ได้รับอนุญาตให้ขายไฟฟ้าคืนโครงข่าย

ดังนั้น การคำนวณขนาดระบบอย่างเหมาะสมจึงมีข้อดีหลายด้าน ได้แก่

  • ช่วยลดค่าไฟฟ้าได้ตรงกับพฤติกรรมการใช้งาน: สามารถเลือกกำลังผลิตให้เหมาะกับปริมาณไฟฟ้าที่ใช้ในช่วงกลางวัน
  • ช่วยควบคุมงบประมาณการติดตั้ง: ลดโอกาสลงทุนในระบบที่มีขนาดใหญ่เกินความจำเป็น
  • ช่วยประเมินระยะเวลาคืนทุน: สามารถนำกำลังผลิตที่คาดการณ์ได้มาคำนวณค่าไฟฟ้าที่ประหยัดและเปรียบเทียบกับต้นทุน
  • ช่วยวางแผนพื้นที่ติดตั้ง: ทราบจำนวนแผงและพื้นที่หลังคาที่ต้องใช้ก่อนเริ่มดำเนินการ
  • รองรับการขยายระบบในอนาคต: สามารถประเมินความต้องการใช้ไฟฟ้าที่อาจเพิ่มขึ้น เช่น การติดตั้ง EV Charger หรือการเพิ่มเครื่องจักรภายในโรงงาน
ปัจจัยคำนวณขนาดโซลาร์เซลล์

ปัจจัยที่ใช้ในการคำนวณขนาดโซลาร์เซลล์ มีอะไรบ้าง?

ก่อนคำนวณว่าควรติดโซลาร์เซลล์ขนาดเท่าไรจึงเหมาะสม จำเป็นต้องรวบรวมข้อมูลพื้นฐานของระบบไฟฟ้าและพื้นที่ติดตั้ง โดยมีปัจจัยสำคัญ 3 ส่วน ได้แก่ บิลค่าไฟฟ้า พื้นที่ติดตั้ง และมิเตอร์ไฟฟ้า

1. บิลค่าไฟฟ้า

บิลค่าไฟฟ้าเป็นข้อมูลเบื้องต้นที่ช่วยให้ทราบปริมาณไฟฟ้าที่ใช้ในแต่ละเดือน โดยควรดูจำนวนหน่วยไฟฟ้าในหน่วย kWh มากกว่าดูเฉพาะจำนวนเงิน เพราะค่าไฟฟ้าอาจเปลี่ยนแปลงตามอัตราค่าไฟ ค่า Ft และองค์ประกอบอื่นของบิล เช่น หากบ้านใช้ไฟฟ้าเดือนละ 900 หน่วย สามารถคำนวณปริมาณการใช้ไฟฟ้าเฉลี่ยต่อวันได้ 900 ÷ 30 = 30 kWh ต่อวัน

โดยตัวเลข 30 kWh เป็นการใช้ไฟฟ้ารวมทั้งวัน ซึ่งไม่สามารถนำไปคำนวณ Solar Rooftop ได้โดยตรง เพราะระบบโซลาร์เซลล์จะผลิตไฟฟ้าได้เฉพาะช่วงที่มีแสงแดด จึงควรตรวจสอบเพิ่มเติมในช่วงกลางวันเป็นหลัก เช่น หากใช้ไฟฟ้าช่วงกลางวันประมาณ 40% ของการใช้ไฟทั้งหมด จะเท่ากับ 30 × 40% = 12 kWh ต่อวัน

จากนั้นนำตัวเลขนี้มาคำนวณขนาดระบบด้วยสูตร ขนาดระบบ (kWp) ≈ หน่วยไฟฟ้าที่ใช้ช่วงกลางวันต่อวัน ÷ ชั่วโมงแดดเฉลี่ย ซึ่งประเทศไทยมีชั่วโมงแดดเฉลี่ยประมาณ 4–4.5 ชั่วโมงต่อวัน เช่น 12 kWh ÷ 4 ชั่วโมง = 3 kWp หรือจำง่าย ๆ ว่า ระบบ 1 kWp ผลิตไฟฟ้าได้ประมาณ 4 หน่วยต่อวัน หรือประมาณ 120 หน่วยต่อเดือน

สำหรับโรงงานใช้หลักการเดียวกัน เช่น โรงงานที่ใช้ไฟฟ้าช่วงกลางวัน 400 kWh ต่อวัน จะเหมาะกับระบบประมาณ 400 ÷ 4 = 100 kWp

เมื่อได้ตัวเลขประมาณการของการใช้ไฟฟ้าเรียบร้อยแล้ว สามารถนำตัวเลขนี้มาปรึกษากับบริษัทรับติดตั้งระบบโซลาร์เซลล์เบื้องต้น เพื่อประเมินความเหมาะสม ร่วมกับการเลือกอุปกรณ์ติดตั้งชิ้นอื่น ๆ

2. พื้นที่ในการติดตั้ง

พื้นที่ติดตั้งเป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่กำหนดว่าบ้านหรืออาคารสามารถติดตั้งโซลาร์เซลล์ได้กี่กิโลวัตต์ เพราะแผงแต่ละรุ่นมีขนาดและกำลังผลิตแตกต่างกัน โดยทั่วไป การประเมินพื้นที่สำหรับ Solar Rooftop อาจใช้พื้นที่ประมาณ 5–8 ตารางเมตรต่อกำลังติดตั้ง 1 kWp ซึ่งรวมระยะเผื่อสำหรับการจัดวางแผง เช่น ระบบ 3 kWp ต้องใช้พื้นที่ประมาณ 15–24 ตารางเมตร และระบบ 100 kWp ต้องใช้พื้นที่ประมาณ 500–800 ตารางเมตร

ซึ่งการคำนวณขนาดโซลาร์เซลล์ร่วมกับพื้นที่ติดตั้ง จำเป็นต้องให้ผู้เชี่ยวชาญเข้ามาตรวจสอบหน้างานให้เรียบร้อยก่อน จากนั้นจึงเลือกอุปกรณ์ติดตั้งที่เหมาะสมกับการใช้งาน แล้วจึงคำนวณอย่างละเอียดอีกครั้ง

3. มิเตอร์ไฟฟ้า

มิเตอร์ไฟฟ้าเป็นปัจจัยสำคัญที่ต้องตรวจสอบก่อนออกแบบระบบโซลาร์เซลล์ เพราะเกี่ยวข้องกับรูปแบบการจ่ายไฟและข้อกำหนดการเชื่อมต่อระบบเข้ากับโครงข่ายของการไฟฟ้า โดยทั่วไปการติดตั้งภายในโรงงานจะนิยมใช้ มิเตอร์ไฟฟ้า 3 เฟส เพื่อรองรับเครื่องจักรและระบบไฟฟ้าขนาดใหญ่ ส่วนบ้านพักอาศัยที่ใช้มิเตอร์ 1 เฟส อาจติดตั้งได้ในขนาดที่จำกัด ควรตรวจสอบเงื่อนไขกับการไฟฟ้าในพื้นที่ก่อนออกแบบระบบ

นอกจากนี้ โรงงานที่ใช้มิเตอร์อัตรา TOU ควรขอข้อมูลการใช้ไฟฟ้ารายช่วงเวลา (Load Profile) จากการไฟฟ้า เพื่อดูค่าความต้องการพลังไฟฟ้าสูงสุด (Peak Demand) และช่วงเวลาที่ใช้ไฟมาก ซึ่งช่วยให้ออกแบบระบบได้แม่นยำขึ้น อย่างไรก็ตาม โซลาร์เซลล์อาจลดค่าความต้องการพลังไฟฟ้า (Demand Charge) ได้ไม่แน่นอน เพราะในวันที่มีเมฆมาก กำลังผลิตอาจลดลงในช่วงที่โรงงานใช้ไฟสูงสุด จึงควรคำนวณความคุ้มค่าจากหน่วยไฟฟ้า (kWh) ที่ประหยัดได้เป็นหลัก

ขนาดโซลาร์เซลล์ และอุปกรณ์อื่น ๆ ที่สำคัญ

ปัจจัยอื่น ๆ ที่ควรพิจารณาก่อนติดตั้งโซลาร์เซลล์

นอกจากการคำนวณขนาดระบบจากค่าไฟฟ้า พื้นที่ และมิเตอร์แล้ว ยังมีปัจจัยด้านสภาพแวดล้อมและอุปกรณ์ที่ส่งผลต่อประสิทธิภาพการผลิตไฟฟ้าในระยะยาว

1. ทิศทางของหลังคา

ทิศทางและองศาความลาดเอียงของหลังคามีผลต่อปริมาณแสงแดดที่แผงโซลาร์เซลล์ได้รับในแต่ละวัน สำหรับประเทศไทย หลังคาที่หันไปทางทิศใต้และมีองศาเอียงประมาณ 10–15 องศาจะช่วยให้การผลิตไฟฟ้ามีประสิทธิภาพมากที่สุด รวมไปถึงการตรวจสอบเงาบังจากต้นไม้ หรืออุปกรณ์บนหลังคา เพราะเงาที่ตกกระทบแผงอาจทำให้กำลังผลิตลดลง

อ่านบทความเพิ่มเติม: ติดโซลาร์เซลล์หันไปทิศไหนดี ที่ช่วยเพิ่มการผลิตไฟฟ้าได้ดีที่สุด

2. พื้นที่ที่ต้องการติดตั้ง

นอกจากขนาดของพื้นที่แล้ว ควรพิจารณาลักษณะของสถานที่ติดตั้งด้วย เช่น หลังคาโรงงาน อาคารสำนักงาน โรงจอดรถ เพราะแต่ละพื้นที่มีข้อจำกัดด้านโครงสร้างและการเข้าถึงแตกต่างกัน หากหลังคามีพื้นที่ไม่เพียงพอ อาจพิจารณาการติดตั้งในพื้นที่อื่นที่เหมาะสม เช่น Solar Carport หรือโครงสร้างติดตั้งบนพื้นดิน โดยต้องตรวจสอบข้อกำหนดทางวิศวกรรมและพื้นที่ใช้งานร่วมด้วย

3. แผงโซลาร์เซลล์

นอกจากการคำนวณขนาดให้เหมาะสมแล้ว ประเภทและคุณภาพของแผงโซลาร์เซลล์ก็ส่งผลต่อประสิทธิภาพของระบบโดยตรง ปัจจุบันนิยมเลือกแผงจากผู้ผลิตกลุ่ม Tier-1 (การจัดอันดับความน่าเชื่อถือของผู้ผลิตโดย BloombergNEF) ควบคู่กับการตรวจสอบว่าแผงผ่านมาตรฐาน IEC 61215 และ IEC 61730 หรือ มอก. เพื่อให้มั่นใจว่าผลิตไฟฟ้าได้ดีแม้ในวันที่มีแสงน้อย และใช้งานได้ยาวนาน

4. อุปกรณ์ติดตั้งโซลาร์เซลล์

การเลือกอุปกรณ์ในการติดตั้งมีความสำคัญไม่แพ้การเลือกแผงโซลาร์เซลล์ เพราะส่งผลต่อประสิทธิภาพการผลิตไฟฟ้า ความปลอดภัย และอายุการใช้งานของระบบ โดยควรเลือกอุปกรณ์ให้เหมาะกับขนาดระบบและสภาพแวดล้อมของพื้นที่ติดตั้ง ไม่ว่าจะเป็น อินเวอร์เตอร์ โครงสร้างการยึดแผง สายไฟ อุปกรณ์ตัดไฟ อุปกรณ์ป้องกันไฟ ระบบมอนิเตอร์ และแบตเตอรี่สำหรับระบบ Off Grid และ Hybrid

ขนาด Solar Rooftop โรงงานที่นิยมติดตั้ง

สำหรับ Solar Rooftop โรงงาน การเลือกขนาดโซลาร์เซลล์มีความแตกต่างจากบ้านพักอาศัย เพราะโรงงานมักมีการใช้ไฟฟ้าปริมาณมาก การคำนวณขนาดโซลาร์เซลล์โรงงานควรพิจารณาจากข้อมูลการใช้ไฟฟ้าจริง เช่น ปริมาณการใช้ไฟฟ้ารายเดือน กำลังไฟฟ้าที่ใช้ในแต่ละช่วงเวลา และรูปแบบการทำงานของเครื่องจักร เพื่อให้สามารถเลือกขนาดระบบได้อย่างเหมาะสม นอกจากนี้ โรงงานที่เข้าเงื่อนไขสามารถยื่นขอรับสิทธิประโยชน์จาก BOI ภายใต้มาตรการปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิต ซึ่งให้ยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคล 50% ของเงินลงทุน เป็นเวลา 3 ปี โดยไม่จำกัดว่าต้องเป็นระบบขนาดใด ทั้งนี้เป็นไปตามเงื่อนไขและระยะเวลายื่นคำขอที่ BOI กำหนด

ขนาดโซลาร์เซลล์โรงงานที่ได้รับความนิยม มีดังนี้

  • 20–100 kW: เหมาะสำหรับธุรกิจ SME หรือโรงงานขนาดเล็กที่มีการใช้งานเครื่องจักรไม่มาก และมีความต้องการใช้ไฟฟ้าในช่วงกลางวันไม่สูงนัก โดยทั่วไปมีค่าไฟฟ้ารายเดือนตั้งแต่หลักหมื่นถึงหลักแสนบาท
  • 100–500 kW: เหมาะสำหรับโรงงานที่มีสายการผลิตและเครื่องจักรทำงานอย่างต่อเนื่องตลอดวัน สามารถช่วยลดค่าไฟฟ้าได้ตั้งแต่หลักหมื่นถึงหลักแสนบาทต่อเดือน ขึ้นอยู่กับขนาดระบบและปริมาณการใช้ไฟฟ้าช่วงกลางวัน
  • 500 kW ขึ้นไป (ถึงระดับเมกะวัตต์): เหมาะสำหรับโรงงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่หรือกิจการในเขตอุตสาหกรรมที่มีความต้องการใช้พลังงานไฟฟ้าในปริมาณสูง และมีพื้นที่หลังคากว้างขวางเพียงพอสำหรับติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์จำนวนมาก

ติดตั้ง Solar Rooftop โรงงานกับ ณัฐภูมิ วิศวกรรม

การเลือกว่าจะติดโซลาร์เซลล์กี่ kW ให้เหมาะกับโรงงานอุตสาหกรรม ควรเริ่มจากการตรวจสอบปริมาณการใช้ไฟฟ้าจริง โดยเฉพาะช่วงกลางวันที่ระบบสามารถผลิตไฟฟ้าได้ พร้อมพิจารณาพื้นที่ติดตั้ง มิเตอร์ไฟฟ้า ทิศทางหลังคา และคุณสมบัติของอุปกรณ์ เพื่อให้สามารถเลือกขนาดระบบได้อย่างเหมาะสม

สำหรับโรงงานอุตสาหกรรม การออกแบบ Solar Rooftop จำเป็นต้องวิเคราะห์ข้อมูลการใช้ไฟฟ้าและความต้องการของเครื่องจักรอย่างละเอียด เพราะการติดตั้งระบบขนาดใหญ่เกินความจำเป็นอาจทำให้ต้นทุนสูงขึ้นโดยไม่ได้รับประโยชน์จากไฟฟ้าที่ผลิตได้อย่างเต็มที่ ขณะที่ระบบขนาดเล็กเกินไปอาจลดค่าไฟฟ้าได้น้อยกว่าที่คาดหวัง

สำหรับใครที่กำลังวางแผนติดตั้งโซลาร์เซลล์ ณัฐภูมิ วิศวกรรม บริษัทรับออกแบบ และติดตั้งระบบโซลาร์เซลล์ พร้อมให้คำปรึกษาด้านระบบไฟฟ้า มีผู้เชี่ยวชาญประเมินปริมาณการใช้ไฟฟ้า ตรวจสอบโครงสร้างหลังคา และออกแบบระบบให้เหมาะกับพื้นที่ก่อนเริ่มติดตั้ง

ปรึกษาหรือสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมที่ ติดต่อเรา หรือโทร 098-291-4911 และแอดไลน์ @npeng

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ การคำนวณขนาดโซลาร์เซลล์

Q: ต้องใช้ข้อมูลค่าไฟย้อนหลังกี่เดือนถึงจะคำนวณขนาดโซลาร์เซลล์ได้แม่นยำ?

A: ควรเก็บข้อมูลย้อนหลังอย่างน้อย 12 เดือน เพื่อให้เห็นความต่างของการใช้ไฟ เช่น หน้าร้อนที่เครื่องปรับอากาศทำงานหนัก และนำไปเทียบกับกำลังผลิตที่ลดลงในฤดูฝน ข้อมูล 12 เดือนช่วยให้วิเคราะห์แนวโน้มและออกแบบระบบที่รองรับความผันผวนได้ดีกว่า

Q: โซลาร์เซลล์กี่ kW ถึงจะลดค่าไฟได้เห็นผลชัดเจน?

A: ขึ้นอยู่กับปริมาณไฟฟ้าที่ใช้ช่วงกลางวัน โดยคำนวณเบื้องต้นได้จาก หน่วยไฟฟ้าที่ใช้ช่วงกลางวันต่อวัน ÷ 4 ชั่วโมงแดด เช่น ใช้ไฟกลางวัน 20 หน่วยต่อวัน ควรติดตั้งประมาณ 5 kWp ซึ่งผลิตไฟฟ้าได้ราว 600 หน่วยต่อเดือน ส่วนค่าไฟที่ประหยัดได้คำนวณได้จาก จำนวนหน่วยที่ผลิตได้ × อัตราค่าไฟต่อหน่วยตามบิลจริง

Q: โรงงานอุตสาหกรรมควรติดตั้ง Solar Rooftop ขนาดเท่าไหร่?

A: ขึ้นอยู่กับปริมาณการใช้ไฟฟ้าและรูปแบบการทำงานของโรงงาน โดยทั่วไป ธุรกิจ SME หรือโรงงานขนาดเล็กนิยมติดตั้ง 20–100 kWp โรงงานที่เดินเครื่องจักรต่อเนื่องตลอดวันนิยม 100–500 kWp และโรงงานขนาดใหญ่ 500 kWp ขึ้นไป ทั้งนี้ควรคำนวณจากหน่วยไฟฟ้าที่ใช้ช่วงกลางวันและพื้นที่หลังคาจริง

Q: การติดตั้งโซลาร์เซลล์ต้องใช้แบตเตอรี่หรือไม่?

A: ไม่จำเป็นเสมอไป เพราะระบบ On-Grid สามารถผลิตไฟฟ้าใช้ร่วมกับไฟฟ้าจากการไฟฟ้าได้โดยไม่ต้องมีแบตเตอรี่ แต่หากต้องการเก็บไฟฟ้าไว้ใช้ภายหลังหรือสำรองไฟเมื่อไฟดับ ก็สามารถติดตั้งแบตเตอรี่เพิ่มได้